ÇİN UYGARLIĞINA TÜRK ETKİSİ

yonetici

… Yazılı tarihin çok öncesine giden ve yaygın bir iç içe geçmişlik içeren Çin-Türk ilişkileri, ikibin yıllık ‘Üç Sülale’ döneminde birçok ortak hanedanlık ve bölgesel egemenlik yarattı. İlişkiler, Çin uygarlığını ileri sıçratan kavşaklardan biri olan M.Ö. 9.yüzyılda yeni bir aşamaya ulaştı. Tarım tekniklerini bilen, at yetiştiren ve gelişkin savaş arabaları kullanan Türk boyları, Çin içlerine girerek; Güney’de Yangzi Ciang ovasına, Kuzey’de Moğolistan’a dek yayıldılar. Başkent yaptıkları Finghao (bugünkü Şien) ve Luoyi’de (bugünkü Luoyang) getirdikleri uygarlığı, kesintisiz biçimde sürdürüp geliştirdiler. M.Ö. 8. ve 7. yüzyıllarda değişik üretim biçimleri, yeni demir ve cam teknikleri ortaya çıkardılar… Hun Hakanı Mete (Çin dilinde Mao-Dun) M.Ö. 2. yüzyıl’da Çin’e iki büyük sefer düzenledi ve Çin ordusunu iki kez yenilgiye uğrattı. Önünde hiçbir engel kalmamasına karşın, kimlik yitirme kaygısıyla Çin’in tümünü ele geçirmedi; İmparator Kaotsu’yu düzenli vergi ve gıda ürünü ödemeye bağlayarak yerinde tuttu. Uygur, Ding-ling, Yüeci, Usun, Kırgız, Karluk gibi Orta-Asya boylarını egemenliği altına alarak; Hazar’dan Büyük Okyanus’a, Tibet’ten Sibirya’ya uzanan, Kuzey Çin’i içine alan, büyük bir imparatorluk kurdu… M.S. 3.yüzyıl başında; 19 Hun boyunu birleştiren ve Mete soyundan gelmesine karşın kendisine bir Çin adı alan, Şansili bir Türk olan Liu-Yuan, M.S. 316’da Çin İmparatoru oldu. 581 yılına dek sürecek olan ‘Altı Hanedan Dönemi’ni başlattı… Kimi tarihçiler, önemli oranda Çinlileşmesine karşın, nüfus olarak küçük bir azınlığı oluşturan ‘yabancı bir unsurun’, İmparator olabilmesini şaşırtıcı bulur. Çin tarihi ve eski Türk devletleri üzerine yaptığı araştırmalarıyla tanınan ünlü Prof. Eberhard şu değerlendirmeyi yapmıştır; “…Türkler, Çin tahtına yabancı olarak değil anlaşma ve akrabalığa dayanarak, Han sülalesinin yasal ardılları olarak geçiyorlardı. Onlar artık Mete’nin devletini yani Hun devletini yeniden kurmak değil, Çin hükümdarları olmak istiyorlardı”

Kaynak: METİN AYDOĞAN; “Antik Çağdan Küreselleşmeye Yönetim Gelenekleri ve Türkler”

yonetici
yonetici

Yorum Yapabilirsiniz

three − two =